Rok 2026 przynosi kolejną falę zagrożeń cyfrowych, które coraz częściej łączą zaawansowaną technologię z dobrze znanymi mechanizmami manipulacji. Najnowsze oszustwa internetowe nie polegają już wyłącznie na prostych wiadomościach phishingowych czy fałszywych aukcjach. Coraz częściej wykorzystują spreparowany obraz i głos, podszywanie się pod znane osoby, fałszywe kody QR oraz manipulację numerem telefonu. Dla osoby pokrzywdzonej problem nie kończy się na utracie pieniędzy. Niejednokrotnie pojawia się także potrzeba szybkiej reakcji prawnej, zgłoszenia sprawy organom ścigania i zabezpieczenia dowodów.
Z komunikatów i trendów opisywanych przez CERT Polska oraz KNF wynika, że szczególnie groźne pozostają fałszywe inwestycje promowane z użyciem deepfake’ów celebrytów i polityków, quishing, czyli oszustwa oparte na kodach QR, spoofing numerów telefonów oraz tzw. recovery scam, a więc pozorna pomoc w odzyskaniu utraconych środków. W przestrzeni publicznej pojawiają się również informacje, że straty Polaków na cyberoszustwach sięgają dziesiątek milionów złotych miesięcznie, a znaczną część blokowanych przez CERT Polska domen stanowią strony związane z fałszywymi inwestycjami. Skala zjawiska pokazuje, że problem ma nie tylko wymiar technologiczny, ale również prawny i karny.
Dla osób mieszkających w dużych miastach, takich jak Warszawa, istotne jest nie tylko rozpoznanie mechanizmu oszustwa, ale także wiedza, jak reagować, gdy dochodzi do szkody albo gdy pojawia się ryzyko odpowiedzialności w związku z nieświadomym udziałem w przestępczym schemacie. W praktyce prawo karne coraz częściej styka się z cyberprzestępczością, a odpowiednio wczesna konsultacja prawna może pomóc uporządkować działania i ograniczyć dalsze konsekwencje.
Jednym z najgroźniejszych zjawisk ostatnich lat jest wykorzystanie technologii deepfake do tworzenia fałszywych materiałów wideo i audio. Oszuści przygotowują reklamy, w których znani aktorzy, dziennikarze, eksperci finansowi czy politycy rzekomo zachęcają do zainwestowania pieniędzy w określoną platformę. Tego rodzaju materiały bywają publikowane w mediach społecznościowych, na stronach stylizowanych na portale informacyjne albo rozpowszechniane za pośrednictwem reklam sponsorowanych.
Mechanizm oszustwa jest prosty tylko pozornie. Najpierw budowane jest zaufanie przez rozpoznawalny wizerunek i pozornie wiarygodny przekaz. Następnie użytkownik trafia na stronę, na której proszony jest o podanie danych kontaktowych lub wykonanie pierwszej wpłaty. Później kontakt przejmuje rzekomy doradca inwestycyjny, który nakłania do kolejnych przelewów. W niektórych przypadkach ofiara przez pewien czas widzi fikcyjne zyski w panelu użytkownika, co ma zachęcić ją do zwiększenia zaangażowania finansowego.
Z perspektywy prawnej taka sytuacja może prowadzić do sprawy karnej dotyczącej oszustwa, nieuprawnionego wykorzystania danych, a niekiedy również prania pieniędzy, jeśli środki są transferowane przez wiele rachunków. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, ponieważ znaczenie mają zarówno sposób działania sprawców, jak i to, jakie decyzje podjęła osoba pokrzywdzona. W praktyce ważne jest szybkie zabezpieczenie linków, zrzutów ekranu, potwierdzeń przelewów, historii korespondencji i numerów rachunków. To materiał, który może mieć znaczenie w postępowaniu karnym.
Quishing to połączenie słów „QR” i „phishing”. W praktyce chodzi o oszustwa, w których ofiara skanuje kod QR prowadzący do fałszywej strony płatności, logowania albo instalacji złośliwego oprogramowania. W ostatnim czasie szczególnie dużo mówi się o kodach naklejanych na parkomatach, tablicach informacyjnych, plakatach, automatach biletowych czy ulotkach promocyjnych. W dużym mieście, takim jak Warszawa, gdzie płatności mobilne są powszechne, taki schemat może być bardzo skuteczny.
Ryzyko polega na tym, że użytkownik często działa w pośpiechu. Chcąc opłacić postój lub kupić bilet, skanuje kod bez dokładnej weryfikacji adresu strony. Następnie wpisuje dane karty, dane logowania do bankowości albo zatwierdza operację w aplikacji bankowej. W rezultacie dochodzi do kradzieży środków lub przejęcia konta.
W razie podejrzenia quishingu należy natychmiast przerwać transakcję, skontaktować się z bankiem, zastrzec kartę lub dostęp do bankowości elektronicznej i zabezpieczyć dowody. Znaczenie ma nawet zdjęcie miejsca, w którym znajdował się kod QR, zwłaszcza jeżeli był to parkomat lub plakat. W kontekście prawa karnego sprawa może dotyczyć oszustwa komputerowego, bezprawnego uzyskania informacji lub innych czynów związanych z cyberprzestępczością. Jeżeli pojawia się realna szkoda finansowa, rozsądna bywa szybka konsultacja z prawnikiem karnym, aby ustalić kolejność działań i sposób przygotowania zawiadomienia.
Spoofing polega na podszywaniu się pod zaufany numer telefonu. Na ekranie telefonu może wyświetlić się numer banku, infolinii, urzędu lub innej instytucji, choć połączenie faktycznie pochodzi od oszustów. To właśnie ten element sprawia, że wiele osób traktuje rozmowę jako wiarygodną. Scenariusze są różne: rzekome zagrożenie dla konta, podejrzany kredyt, potrzeba pilnej autoryzacji lub prośba o instalację oprogramowania do zdalnego dostępu.
W praktyce spoofing często łączy się z presją czasu i silnymi emocjami. Oszuści próbują wymusić natychmiastowe działanie, zniechęcają do rozłączania się i samodzielnego kontaktu z bankiem. Czasem proszą o podanie kodu SMS, danych logowania albo wykonanie przelewu na „rachunek techniczny”. Taki rachunek nie służy żadnemu zabezpieczeniu środków, lecz ich przejęciu.
Z punktu widzenia osoby pokrzywdzonej kluczowe jest, aby nie kontynuować rozmowy pod presją. Najbezpieczniej zakończyć połączenie i samodzielnie oddzwonić na oficjalny numer instytucji znaleziony na stronie internetowej lub na odwrocie karty płatniczej. Jeżeli doszło już do przekazania danych lub pieniędzy, należy działać niezwłocznie. Oprócz zgłoszenia sprawy bankowi warto rozważyć zgłoszenie do organów ścigania, ponieważ w grę może wchodzić postępowanie karne. W bardziej złożonych przypadkach adwokat karny lub prawnik karny pomaga uporządkować materiał dowodowy i ocenić, jakie czynności są zasadne na danym etapie.
Osoby, które już padły ofiarą oszustwa, są często ponownie kontaktowane przez sprawców lub podmioty z nimi powiązane. To tzw. recovery scam, czyli fałszywa oferta pomocy w odzyskaniu pieniędzy. Oszust może podawać się za kancelarię, firmę odzyskującą środki, zagraniczny fundusz, regulatora rynku albo specjalistę od blockchain. Proponuje wsparcie, ale najpierw żąda opłaty wstępnej, podatku, prowizji lub kosztów odblokowania aktywów.
Ten rodzaj przestępstwa jest szczególnie niebezpieczny, bo trafia do osób działających pod wpływem stresu i poczucia straty. Pokrzywdzony liczy, że odzyskanie środków jest jeszcze możliwe, a oszuści umiejętnie wykorzystują tę nadzieję. Zdarza się także, że podszywają się pod istniejące podmioty, używają podobnych nazw domen i przesyłają pozornie profesjonalne dokumenty.
W takiej sytuacji należy zachować szczególną ostrożność wobec wszystkich podmiotów obiecujących szybkie odzyskanie pieniędzy bez pełnej analizy sprawy. W obszarze prawa karnego i cywilnego każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Rzetelna kancelaria nie powinna składać obietnic bez zapoznania się z dokumentami, historią transakcji i zakresem szkody. Jeżeli sprawa dotyczy mieszkańca stolicy lub działań podejmowanych na terenie miasta, Warszawa daje duży wybór specjalistów, ale właśnie dlatego warto porównywać doświadczenie, sposób komunikacji i przejrzystość zasad współpracy.
Po wykryciu oszustwa internetowego najważniejsze są czas, porządek działania i zabezpieczenie śladów. W pierwszej kolejności zwykle kontaktuje się z bankiem lub operatorem płatności, aby ograniczyć dalsze straty. Równolegle warto zachować wiadomości SMS, e-maile, historię połączeń, potwierdzenia przelewów, adresy stron internetowych oraz nagrania lub notatki z rozmów. Im wcześniej te materiały zostaną zgromadzone, tym większa szansa, że będą przydatne dla organów ścigania.
Następnie rozważa się złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W zależności od charakteru zdarzenia sprawa może dotyczyć oszustwa, podszywania się, nieuprawnionego dostępu do danych lub innych czynów przewidzianych przez prawo karne. Nie zawsze osoba pokrzywdzona wie, jak prawidłowo opisać stan faktyczny i jakie dokumenty dołączyć. Właśnie wtedy pomocna może być konsultacja prawna.
Adwokat karny albo prawnik karny może pomóc ocenić, czy zgromadzony materiał jest wystarczający, jakie ryzyka istnieją w toku postępowania karnego i jakie działania podjąć wobec banku lub innych instytucji. W niektórych sprawach pojawia się także problem nieświadomego udziału w przestępczym łańcuchu, na przykład gdy czyjś rachunek został wykorzystany jako rachunek pośredniczący. Taka sytuacja wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej analizy, ponieważ może wpływać na pozycję procesową danej osoby.
W Warszawie, ze względu na skalę rynku usług prawnych, można znaleźć wielu pełnomocników zajmujących się sprawami z pogranicza cyberprzestępczości i prawa karnego. Przy wyborze warto zwracać uwagę nie tylko na rozpoznawalność kancelarii, ale także na doświadczenie w sprawach dotyczących oszustw internetowych, sposób tłumaczenia procedur oraz gotowość do spokojnego wyjaśnienia możliwych scenariuszy. Dla osoby, która mierzy się z nagłą stratą finansową, przejrzysta komunikacja jest często równie istotna jak formalne kompetencje.
Profilaktyka nadal pozostaje podstawą. Nie należy ufać reklamom inwestycyjnym tylko dlatego, że występuje w nich znana osoba lub materiał wygląda profesjonalnie. Warto sprawdzać adres strony internetowej, źródło reklamy oraz to, czy dana oferta rzeczywiście pochodzi od legalnie działającego podmiotu. W przypadku kodów QR bezpieczniej jest korzystać z oficjalnych aplikacji operatorów parkingowych i przewoźników, zamiast skanować naklejki w przestrzeni publicznej bez weryfikacji.
Przy rozmowach telefonicznych trzeba pamiętać, że numer na wyświetlaczu nie daje pewności co do tożsamości rozmówcy. Jeżeli pojawia się presja, prośba o pilny przelew, podanie kodu lub instalację aplikacji, powinno to wzbudzić ostrożność. Połączenie najlepiej zakończyć i samodzielnie skontaktować się z instytucją oficjalnym kanałem. Z kolei po utracie środków warto uważać na podmioty oferujące szybkie odzyskanie pieniędzy za opłatą z góry.
Najnowsze oszustwa internetowe są coraz bardziej przekonujące, ponieważ łączą technologię z psychologią wpływu. Dlatego ochrona nie powinna opierać się wyłącznie na ostrożności technicznej, ale także na gotowości do spokojnego zatrzymania się i zweryfikowania sytuacji. Jeżeli jednak dojdzie do szkody, znaczenie ma szybka reakcja i, w razie potrzeby, wsparcie specjalisty od prawa karnego.
Nie każda manipulacja materiałem wideo automatycznie przesądza o kwalifikacji prawnej, ale jeśli deepfake służy wprowadzeniu w błąd i skłonieniu do przekazania pieniędzy, może stanowić element oszustwa. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i zgromadzonych dowodów.
Należy jak najszybciej skontaktować się z bankiem lub operatorem płatności, zastrzec kartę lub dostęp do konta, zmienić hasła oraz zabezpieczyć dowody, w tym link, zrzuty ekranu i potwierdzenia transakcji. W dalszej kolejności warto rozważyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Nie zawsze. Dla rozmówcy połączenie może wyglądać wiarygodnie, ponieważ na ekranie pojawia się prawdziwy numer instytucji. Najbezpieczniej jest przerwać rozmowę i samodzielnie zadzwonić na oficjalny numer podany przez bank lub urząd.
Konsultacja prawna bywa zasadna zwłaszcza wtedy, gdy doszło do znacznej szkody, sprawa jest wielowątkowa, pojawia się korespondencja z wieloma podmiotami lub istnieje ryzyko odpowiedzialności wynikające z nieświadomego udziału w schemacie. W dużym mieście, takim jak Warszawa, wybór pełnomocnika warto oprzeć na doświadczeniu w sprawach karnych i przejrzystym sposobie prowadzenia sprawy.
Deepfake, quishing, spoofing i recovery scam to dziś jedne z najpoważniejszych zagrożeń, jakie tworzą najnowsze oszustwa internetowe. Im bardziej wiarygodny scenariusz i większa presja czasu, tym łatwiej o błąd. W razie szkody warto działać szybko, zabezpieczyć dowody i ocenić, czy potrzebna jest pomoc specjalisty od prawa karnego. Osoby, które szukają dalszych wskazówek dotyczących wyboru pełnomocnika, mogą przejść do rankingu adwokatów karnych w Warszawie i porównać kancelarie pod kątem doświadczenia, komunikacji oraz zakresu wsparcia w sprawach karnych związanych z cyberoszustwami.